ATM (Amature Telescope Making)โครงการสร้างกล้องดูดาวสมัครเล่น การสร้างกล้องโทรทรรศน์ชนิดหักเหแสง
ข้อดีของกล้องโทรทรรศน์ชนิดหักเหแสงอย่างหนึ่งก็คือ สร้างได้ง่ายไม่ยุ่งยากซับซ้อน และสามารถหาอุปกรณ์ ทำได้ง่ายเช่นกัน และมีราคาเบื้องต้นถูก ในบทความนี้ไม่แนะนำให้ทำกล้องเพื่อใช้งานจริงเนื่องจาก ประสิทธิภาพไม่สู้ดีนัก แต่จะให้ไว้เพื่อศึกษาประดับความรู้มากกว่า เมื่อทำได้แล้วจึงค่อยพัฒนาขึ้นไปทำกล้องที่ใช้เลนซ์แบบอะโครมาติด ซึ่งลดอาการคลาดสีแล้วและสามารถใช้ดูดาวได้จริงๆ หลักการเบื้องต้นของกล้องหักเหแสง กล้องแบบหักเหแสงประกอบด้วย เลนซ์สองตัวคือ เลนซ์วัตถุจะมีความยาวโฟกัสยาว (F) และเลนซ์ตา จะมีความยาวโฟกัสสั้น (f) กับวัสดุทรงกระบอกที่ใช้ยึดเลนซ์ทั้งสอง การหากำลังขยายได้จาก F/f และ ตำแหน่งที่จะได้ภาพชัดที่สุดและมีกำลังขยายมากที่สุดคือ จุดที่ f ใกล้กับ F มากที่สุด (แต่ไม่ทับกัน) อุปกรณ์ในการสร้างกล้องแบบพื้นฐานเริ่มต้น 1.เลนซ์วัตถุ เลือกหาที่มีขนาดใหญ่ที่เท่าที่จะหาได้ ซึ่งผู้เขียนหาได้จากร้านศึกษาภัณฑ์ มีขนาด 3 นิ้ว หรือ 75 มม. ความยาวโฟกัส มีสองแบบคือ 500 มม. ราคาประมาณ 60.- บาท หรือ 1,000 มม. ราคาประมาณ 110 บาท การเลือกโฟกัสยาวจะทำให้กำลังขยายได้เพิ่มขึ้น และการรบกวนของแสงน้อย แต่จะทำให้กล้องมีขนาดยาว เกะกะน้ำหนักมาก ผู้เขียนจึงเลือกทำกล้องแบบ 500 มม.ก่อน 2.เลนซ์ตา ก็ซื้อจากร้านศึกษาภัณฑ์เช่นกัน มีสองแบบคือ เลนซ์ธรรมดา ขนาด 20 มม.โฟกัส 25 มม. ราคาประมาณ 65.- และ เลนซ์อะโครมาติค ขนาด 18 มม.โพกัส 25 มม. ราคาประมาณ 160.- บาท หมายเหตุ เลนซ์อะโครมาติค เป็นเลนซ์พิเศษที่ทำจากเนื้อแก้วสองชนิดติดกันเพื่อลดการคลาดสี จึงมีราคาแพงกว่าเลนซ์ธรรมดา ที่ร้านศึกษาภัณฑ์มีเฉพาะเลนซ์ตา เลนซ์วัตถุอะโครมาติคมีราคาแพงและ หาซื้อยาก 3. ท่อน้ำ PVC การประกอบกล้องแบบง่ายๆหรือแบบลูกทุ่งหากใช้อุปกรณ์ท่อน้ำจะค่อนข้างสะดวกหน่อย การบอกขนาดท่อน้ำ pvc จะแตกต่างจากการวัดทั่วๆไป เช่นท่อขนาด 2 นิ้วครึ่ง จะมีเส้นผ่าศูนย์กลาง 3 นิ้ว จึงควรนำตลับเมตรไปซื้อด้วยเพื่อกันผิดผลาด และในบทความนี้จะบอกหน่วยวัดท่อน้ำตามแบบของท่อพีวีซี ไม่ใช่มาตราวัดแบบเมตริกทั่วไป อุปกรณ์ท่อน้ำประกอบด้วย (ดูรูปประกอบ) 3.1 ท่อลำกล้องขนาด 2 นิ้วครึ่ง ความยาวเท่าความยาวโฟกัสของเลนซ์วัตถุโดยประมาณ 3.2 ข้อต่อลด ขนาด 3 นิ้ว ลง 2 นิ้วครึ่ง หรือ ข้อต่อตรง 2 นิ้วครึ่งก็ได้ แล้วแต่ความต้องการของ รูปร่างของหน้ากล้อง และจะใช้ เป็นตัวยึดเลนซ์วัตถุด้วย 3.3 ข้อต่อลด ขนาด 2 นิ้วครึ่ง ลง 1 นิ้ว เป็นตัวปิดท้ายกล้องและติดตัวปรับเลนซ์ตา (ถ้า 2 นิ้วครึ่งลง 4 หุนจะหายากมาก และจะอยู่เยื้องกันไม่เป็นรูปกรวย) 3.4 ข้อต่อเกลียวใน 1 นิ้ว และ 4 หุน (1/2 นิ้ว) เป็นตัวยึดเลนซ์ตา 3.5 ท่อ PVC ขนาด 1 นิ้วยาวประมาณ10 ซม 4 เหล็กรูเอนกประสงค์ และแหวนรัดท่อ 2 นิ้วครึ่ง กับ น็อต 2 หุนเกลียวนิ้ว (น็อตแบบเดียวกับที่ใช้ยึด เหล็กฉากเอนกประสงค์ตามร้านขายอุปกรณ์ก่อสร้าง) ขั้นตอนการประกอบ
การประกอบกล้องแบบนี้จะมีข้อเสียมากคือ 1. การปรับระยะความชัดทำได้ลำบากและมีช่วงที่สั้นมากเกินไป 2. ภาพที่ได้จะหัวกลับและกลับซ้ายขวา ทำให้ไม่เหมาะในการดูวิว หรือ ดูนก 3. เนื่องจากเลนซ์วัตถุเป็นเลนซ์ธรรมดา ทำให้มีการคลาดสีรุ้ง จึงดูดาวฤกษ์ไม่ชัด แต่ยังพอจะดูดวงจันทร์ และเห็นผิวขรุขระของดวงจันทร์ได้
วิธีการปรับปรุงกล้องให้ดีขึ้น ตอนที่ 1 ทำไดอะกอนัลปรึซึม เพื่อให้ภาพหัวตั้ง ตอนที่ 2 ทำตัวปรับโฟกัส (Focuser) ให้การปรับโฟกัสกล้องนุ่มนวลขึ้น
